عارف یعقوبی جنگ افغانستان، برای سیاستمداران در واشنگتن و مردم عادی امریکا بسیار خستهکننده شده است. چندی پیش ادارهی بازرسی عمومی امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) گزارش تکاندهندهیی به کنگره داد. در این گزارش آمده است که در جریان سال ۲۰۱۶ و بهار سال ۲۰۱۷ میزان ناامنی در افغانستان – از سال ۲۰۰۷ تاکنون – به آخرین حد خود رسیده. طالبان در هر ولایت بهشکل گسترده حضور دارند و بهدلیل فساد گسترده، بخشهایی از سیستم حکومتداری در افغانستان از کار افتاده. این گزارش زمانی ارائه میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهور جمهور امریکا، در آستانهی اعلام استراتژی جدید ایالات متحده امریکا در مورد افغانستان است. در حال حاضر ۴۸۰۰ سرباز امریکایی در افغانستان حضور دارند. بهعلاوهی ۲۶ هزار پیمانکار دیگر که در وزارت دفاع و نهادهای مربوط دولت افغانستان کار میکنند. بر اساس گزارش هفتهی گذشتهی مجلهی پولیتیکو (politico) هر سرباز امریکایی در افغانستان سالانه یک میلیون دالر هزینه دارد. بر اساس برآوردها، در سال ۲۰۱۷ حضور نظامیان امریکایی در افغانستان و مصارف دیپلماتهای این کشور، به پنجا بیلیون دالر میرسد. نیز، امریکا بیش از ۸۰۰ ملیارد دالر در افغانستان ( ۲۰۰۱- ۲۰۱۶) مصرف کرده و بیش از ۲۲۰۰ سربازش در جنگ با طالبان کشته شدهاند. در ماه فبروری سال جاری، ژنرال نیکلسون، یکی از فرماندهان نظامی امریکا در افغانستان، به کنگره گفت که به چند هزار سرباز دیگر در افغانستان نیاز است. دونالد ترامپ، اما هنوز تصمیم نهاییاش را نگرفته. براساس گزارشها – از جمله نوشتهی اخیر بارنت روبین، کارشناس و محقق شناختهشدهی امریکایی- سه گزینه روی میز آقای ترامپ قرار دارند. اول: امریکا افغانستان را ترک کند. یکی از سناریوها این است که جنگ افغانستان برنده ندارد و امریکاییها بگذارند افغانها مشکلاتشان را خود حل کنند. دونالد ترامپ، رییسجمهور جمهور جدید امریکا، قبلا از پیروزی در انتخابات، حضور پرهزینهی امریکا در افغانستان را «فاجعه» خوانده بود و از اینکه میلیاردها دالر ازجیب مالیهدهندگان امریکایی در افغانستان مصرف شده، ابراز تاسف کرده بود. پایگاه اجتماعی آقای ترامپ، طبقهی متوسط جامعهی امریکا- نیز طرفدار برنامههای هزینهبَر امریکا در افغانستان نیست. در این سناریو، که میتواند برای آیندهی افغانستان بسیار تاریک باشد، دولت افغانستان در برابر طالبان تاب نمیآورد و بهزودی سقوط میکند. طالبان، با حمایت پاکستان و عربستان سعودی با شکل و فرم متفاوتتری به افغانستان برمیگردند و امریکا از هرگونه سرمایهگذاری روی برنامههای «ملتسازی» در افغانستان دست برمیدارد. دوم: امریکا، برای حضور نظامی در افغانستان جدول زمانی مشخصی تعیین نمیکند. در حال حاضر نیز سربازان امریکایی مطابق همین برنامه در افغانستان هستند. در این سناریو، ممکن است حدودا سه هزار سرباز دیگر به افغانستان فرستاده شوند. امریکا به آموزش نیروهای امنیتی افغانستان ادامه میدهد. در موارد ضروری – مثل استفاده از مادر بمبها- مواضع طالبان و داعش هدف حملهی مستقیم نیروهای امریکایی قرار میگیرند و نظام «دموکراتیک» موجود بهرهبری محمد اشرف غنی، حمایت میشود. تحلیلگران رسانههای امریکا میگویند، در این سناریو نیز ثبات افغانستان تضمین نمیشود. چون همسایههای افغانستان از جمله پاکستان، ایران و چین با حضور طولانیمدت نظامیان امریکایی در افغانستان مخالفاند. این کشورها با تجهیز و حمایت گروههای شورشی از جمله طالبان، سعی خواهند کرد خشونتها را به مناطق مختلف افغانستان گسترش دهد مگر اینکه ایالات متحدهی امریکا به این کشورها اطمینان دهد که حضور سربازاناش در افغانستان به ضرر همسایههای افغانستان نه، بلکه به تامین ثبات در افغانستان و منطقه کمک میکند. سوم: گفتوگوهای صلح -از موضع قویتر- با گروههای شورشی و همسایههای افغانستان ادامه مییابد. در این سناریو سربازان جدید به افغانستان فرستاده نمیشوند اما به محمد اشرف غنی، رییسجمهور جمهور این کشور اجازه داده میشود که با طالبان و شبکهی حقانی و دیگر گروههای «ناراضی» از یک موضع قویتر وارد مذاکره شود و روی پروسهی صلح از راه دیپلماتیک سرمایهگذاری بیشتر صورت گیرد. همچنان، در این سناریو، به دولت محمد اشرف غنی اعتماد لازم داده میشود تا با پاکستان، چین، روسیه و ایران نیز از موضِع قدرت، روی آیندهی افغانستان گفتوگو کند. تدوین برنامههای درازمدت که بتوانند منافع اقتصادی بازیگران منطقهیی را فراهم کنند، نیز شامل این سناریو میشوند. اگر سناریوی سوم مد نظر باشد، ایالات متحدهی امریکا نیازمند آن است که اختلافاتاش با همسایههای افغانستان در مسایل دیگر – مثلا اختلاف با چین دربارهی دریای جنوبی چین- را کنار بگذارد و ثبات افغانستان در اولویت قرار گیرد. بههرحال، واقعیت این است که هیچیک از این سناریوها، مسیر رسیدن به صلح و ثبات در افغانستان را بهسادگی هموار نمیکند. هنوز روشن نیست که استراتژی رییسجمهور امریکا در قبال افغانستان چیست. اخیرا روزنامهی واشنگتن پست گزارش داد که آقای ترامپ نیروی بیشتری به افغانستان میفرستد. آقای ترامپ میخواهد «برنده»ی جنگ افغانستان باشد. نیز، دونالد ترامپ اعتمادِ بیشازحد به ژنرالها دارد. شماری از ژنرالهای اطراف ترامپ، از جمله مشاور امنیت ملی امریکا باور دارند که حضور نظامی امریکا در افغانستان برای منافع ملی امریکا ضروری است و پشتیبانی نیروهای امنیتی افغانستان در مواقع ضرورت، طالبان و «داعش» را شکست میدهد. مثلا، ژنرال جان نیکلسون، یکی از فرماندهان نظامی امریکا در افغانستان، گفته که به چند هزار سرباز دیگر ضرورت است. گزینههای آقای ترامپ هر چه باشد، دولت وحدت ملی افغانستان با یک واقعیت روشن روبهرو است: کمکهای امریکا برای همیشه نیست. آیا حکومت وحدت ملی گزینهیی دارد که در صورت کاهش یا احتمالا قطع کمکهای امریکا، از آن برای ادارهی کشور استفاده کند؟
