با کد 91 وحاتم بخشی ها آشنا شوید

بودجه کد ۹۱ در سال ۱۳۹۷ چگونه مصرف شده است؟

لیاقت لایق / 15 دسامبر 2019

بودجهی تصویبشدهی کد ۹۱ پالیسی بودجه ملی سال ۱۳۹۷ یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون افغانی بوده است، اما وزارت مالیه بنابر «دستور رییسجمهور» با تعدیل سایر کدها در جریان سال مالی بودجهی مصرفشده از این کد را به سه میلیارد و ۲۰ میلیون افغانی رسانده است.

روزنامه اطلاعات روز دریافته است که مقدار قابل توجه از بودجه ملی سال ۱۳۹۷ از کد ۹۱ بهگونهی مبهم و به اهداف نامشخص شامل کمکهای شخصی به مقامهای دولتی، افراد و سازمانهای منسوب به رهبران حکومت وحدت ملی مصرف شده است. این مصارف با ۲۸۰ حکم محمداشرف غنی، رییسجمهور و عبدالله عبدالله، رییس اجراییه در ۲۰ اداره انجام شده است.

یافتههای روزنامه اطلاعات روز نشان میدهد که دستکم در ۹۷ حکم جداگانه، رییسجمهور و رییس اجراییه ۲۹ میلیون افغانی را به مقامات دولتی، افراد منسوب به مقامهای دولتی و افرادی که بهگونهی مبهم «مستحق» دانسته شدهاند، «مساعدت نقدی» کردهاند.

در ۲۸ حکم رییس اجراییه و ۶۹ حکم جداگانهی رییسجمهور مستقیما واژهی «مساعدت نقدی» به افراد مشخص و نامشخصی که «مستحق» دانسته شده، کار گرفته شده است. در این احکام رییس اجراییه ۱۴ میلیون و ۱۱۱ هزار افغانی و رییسجمهور ۱۴ میلیون و ۹۸۲ هزار افغانی را به افراد مشخص و نامشخص کمک نقدی کردهاند.

نتیجهی بررسیهای اطلاعات روز از مجموعهی دادههای معتبر نشان میدهد که سایر احکام رییسجمهور و رییس اجراییه نیز به اهداف گوناگون از جمله کرایه خانه و دفتر، تداوی افراد، سفرخرج، بهای تکت پرواز، خریداری موتر، مصارف سفر هیأتهای دولتی و مصارف سازمانهای شخصی و حزبی در مصرف از کد ۹۱ صادر شده است. در موارد زیادی دیگر هدف مصرف نامعلوم و یا در نادرترین مورد آن به هدف «مصارف مستوره» و «خاص» یاد شده است.

ریاست عمومی امنیت ملی، اداره امور ریاستجمهوری، ریاست اجراییه، ریاست دفتر ریاستجمهوری و شورای امنیت ملی به ترتیب بیشترین مصرفکنندگان بودجه ملی از کد ۹۱ بوده است.

ریاست عمومی امنیت ملی

رییسجمهور در ۲۰ حکم جداگانه در مجموع یک میلیارد و ۳۵ میلیون و ۹۸۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به کدهای بودجوی ریاست عمومی امنیت ملی اختصاص داده است. از میان ۲۰ اداره، ریاست عمومی امنیت ملی بیشترین مصرف را از کد احتیاط ۹۱ پالیسی در سال مالی ۱۳۹۷ داشته است. اهداف مصرف این میزان پول مشخص نشده است. تنها در دو حکم جداگانه هدف مصرف بهگونهی مبهم «خیزشهای مردمی» و « تحکیمات شاهراه در ولایت فراه» آمده است. هدف مصرف در ۶ حکم جداگانهی دیگر «مصارف خاص» و «مستوره» و یک حکم آن مصارف «اپراتیفی» یادآوری شده است. اهداف سایر احکام مبهم است و مشخص نیست. نمونهای از احکام: «رییسجمهور براساس حکم ۱۰۲۴ و تاریخ ۲۸ حوت ۱۳۹۶، ۶۵ میلیون افغانی را «بابت خیزشهای مردمی» از کد ۹۱ پالیسی به کد ۲۱۰ بودجه عادی امنیت ملی اختصاص داده است».

در مورد دیگر آمده است که براساس حکم ۱۳۲ رییسجمهور در تاریخ یک ثور ۱۳۹۷، ۹۲ میلیون افغانی «بابت مصارف خاص مستوره» از کد ۹۱ پالیسی کم و به کد ۲۱۰ ریاست عمومی امنیت ملی اضافه شده است.

همچنان براساس حکم ۱۲۸۲، تاریخ سه میزان ۱۳۹۷، ۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار افغانی به هدف مصارف «اپراتیفی» از کد ۹۱ پالیسی به کدهای بودجوی ریاست عمومی امنیت اضافه شده است. تعدیل از کد ۹۱ به هدف مصرف «اپراتیفی» ریاست امنیت ملی در حالی است که نتیجهی بررسیهای کمیسیون امور مالی و بودجهی مجلس نمایندگان نشان میدهد که در سال مالی ۱۳۹۷ پول «اپراتیفی» وزارتهای امور داخله، دفاع ملی، ریاست عمومی امنیت ملی و شورای امنیت ملی بیش از حد تصویب و مصرف شده است. درحالیکه در مادهی ۱۵ اصولنامهی اجرای بودجهی سال مالی ۱۳۹۷ آمده است که تعدیل از سایر کدهای داخل بودجه به کدهای «اپراتیفی» مجاز نیست. پول «اپراتیفی» برای وزارتهای امور داخله، دفاع ملی، ریاست عمومی امنیت ملی و شورای امنیت قابل پرداخت است.

همچنان کمیسیون امور مالی و بودجه مجلس نمایندگان روز دوشنبه (۱۱ قوس) اعلام کرد که حدود دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون افغانی از پول «اپراتیفی» بهگونهی غیر قانونی و برخلاف اصول نامه به ریاست عمومی امنیت ملی انتقال شده است. درحالیکه براساس اصولنامه، سقف مصرف ریاست عمومی امنیت ملی از پول اپراتیفی ۶۰۰ میلیون افغانی پیشبینی شده است.

جزئیات مصرف ریاست عمومی امنیت ملی از کد ۹۱ پالیسی – بودجه ملی ۱۳۹۷ هـ ش

ریاست عمومی اداره امور ریاستجمهوری

رییسجمهور در ۱۴۱ حکم جداگانه، ۹۲۳ میلیون و ۸۹ هزار ۹۷۸ افغانی را از کد ۹۱ پالیسی بودجهی ملی سال ۱۳۹۷ به ریاست عمومی ادارهی امور ریاستجمهوری مصرف کرده است. این شمار احکام بیشتر به هدفهای مساعدت نقدی و تشویقی افراد، کرایه خانه و دفتر، مصارف برق، خرج دسترخوان، سفرخرج، تکت هواپیما، تداوی افراد، خریداری موتر برای مقامهای دولتی و افراد منسوب به آنان، معاشات امتیازی، «تحفه»ی نقدی، وجه سردستی، مصارف کنفرانس، تحکیمات امنیتی اقامتگاههای شخصی و مصارف سفر هیأتهای دولتی صادر شده است.

بهطور نمونه، رییسجمهور براساس حکم ۳۲، تاریخ ۵ حمل ۱۳۹۷، ۸ میلیون ۹۰۰ هزار افغانی از کد ۹۱ پالیسی به هدف خریداری یک عراده موتر لندکروزر زرهی برای رییس دفتر معاونت دوم ریاستجمهوری مصرف کرده است.

همچنان براساس حکم ۳۵۴۷، تاریخ ۲۳ حوت ۱۳۹۶، رییسجمهور ۳ میلیون ۷۶۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای سفر معاونت دوم ریاستجمهوری به فرانسه اختصاص داده است.

براساس حکم ۸۶۵، تاریخ ۱۰ اسد ۱۳۹۷، رییسجمهور یک میلیون و ۴۴۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای کرایه خانهی محمدداوود سلطانزوی، از مشاوران رییسجمهور اختصاص داده است.

در مجموعهای از دادههای معتبر آمده است که براساس حکم ۹۳۲، تاریخ ۲۰ سرطان ۱۳۹۷، از کد ۹۱ پالیسی، رییسجمهور ۸۰۵ هزار افغانی را برای کرایهی خانه، حویلی و مصارف برق افضل لودین اختصاص داده است.

براساس حکم ۶۳۰، تاریخ ۱۷ جوزای ۱۳۹۷، رییسجمهور ۷۶۹ هزار و ۵۰۰ افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای خرج دسترخوان مشاور ارشد ریاستجمهوری در امور مردمی اختصاص داده است.

رییسجمهور با استفاده از صلاحیتش دو میلیون و ۴۰۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی، براساس حکم شماره ۱۲۸۸، تاریخ ۲۷ اسد ۱۳۹۷ برای خرج دسترخوان و کرایه منزل محمدیوسف نورستانی اختصاص داده است.

همچنان براساس حکم شماره ۹۷۱، تاریخ ۲۵ اسد ۱۳۹۷، رییسجمهور دو میلیون ۵۸۷ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای مصارف اقامت و تداوی معاون دوم ریاستجمهوری اختصاص داده است.

براساس حکم شماره ۱۵۱۴، تاریخ ۲۶ سنبله ۱۳۹۷، رییسجمهور ۹۱ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی زیر عنوان مساعدت نقدی برای بهای تکت دوطرفهی سفر شخصی بهنام خواجه شاهدالله فرزند خواجه ذین الدین به ترکیه اختصاص داده است.

برخی از اینگونه مصارف در گزارش قبلی اطلاعات روز از چگونگی مصرف بودجهی کد ۹۱ پالیسی نیز نشر شده و احکام آن نیز ضمیمه شده است. جزئیات کامل را در جدولها آمده است.

جزئیات مصرف اداره امور ریاستجمهوری از کد ۹۱ پالیسی- بودجه ملی ۱۳۹۷

ریاست اجراییه

از میان مصرف ۳ میلیارد و ۱۵ میلیون افغانی از کد ۹۱ پالیسی که اسناد آن به اطلاعات روز رسیده است، ریاست اجراییه ۳۵۰ میلیون و ۷۲۱ هزار ۲۱۹ افغانی مصرف کرده است. ریاست اجراییه مصرفش را از کد احتیاط ۹۱ پالیسی به مجلس نمایندگان نیز ۳۵۰ میلیون افغانی گزارش کرده است. به هر حال این مقدار پول از سوی ریاست اجراییه با ۴۳ حکم جداگانه به اهداف شخصی بیشتر زیر عنوانهای «مساعدتهای نقدی به افراد مستحق»، معاشات امتیازی کارمندان، بهای تکت پرواز کارمندان ادارات و افراد منسوب به آنان، مصارف سفر رییس اجراییه، معاون دوم ریاست اجراییه، مقامهای بلندپایهی دولتی و مصارف مراسمهای حزبی و مذهبی مصرف شده است.

بهطور نمونه، براساس حکم شماره ۲۲۰۵، تاریخ ۱۴ قوس ۱۳۹۷، ۳۴ میلیون و ۲۱۸ هزار افغانی تنها برای «مصارف جانبی» سفرهای رییس اجراییه تخصیص داده شده است. مشخصا در حکم ۷۴۹، تاریخ ۹ جوزای ۱۳۹۷، ۱۱ میلیون ۹۰۰ هزار افغانی از کد ۹۱ پالیسی تنها برای «مصارف جانبی» سفر رییس اجراییه و هیأت همراهش در نشست سالانه «برنامه غذایی» در ایتالیا مصرف شده است.

ریاست اجراییه بیش از ۱۰ میلیون افغانی را برای سفر رییس اجراییه و هیأت دولتی در تاریخ ۱۵ – ۱۸ جوزای ۱۳۹۷، در لندن بریتانیا مصرف کرده است. همچنان براساس حکم ۱۵۸۸، تاریخ ۱۰ سنبله ۱۳۹۷، پنج میلیون و ۴۰۰ هزار افغانی برای سفر رییس اجراییه در هند مصرف شده است. در حکم شماره ۳۳۳۹، تاریخ ۱۹ حوت ۱۳۹۶، یک میلیون افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای سفر معاون دوم ریاست اجراییه به کشور ایران اختصاص یافته است.

در حکم ۳۳۶۲، تاریخ ۲۱ حوت ۱۳۹۶، ۱۰۰ هزار افغانی برای ورثهی «شهید محمد تقی ولد میرزا»، کارمند وزارت ترانسپورت کمک نقدی شده است. در دو حکم جداگانه با شمارههای ۵۷۵ و ۳۰۷۲ در مجموع ۹۰ میلیون افغانی برای اجرای معاشات امتیازی کارمندان ریاست اجراییه تخصیص داده شده است.

براساس حکم شماره ۳۳۴۴، تاریخ ۲۱ حوت ۱۳۹۶، رییس اجراییه ۲۰۰ هزار و ۴۸۵ افغانی را از کد ۹۱پالیسی به سید عمر صبور، رییس پاسپورت مساعدت نقدی کرده است. همچنان در حکم ۳۳۳۰، تاریخ ۱۵ حوت ۱۳۹۶، رییس اجراییه دو میلیون افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای برگزاری مراسم سالگرد عبدالعلی مزاری تخصیص داده است. همچنین یک میلیون افغانی براساس حکم ۳۴۵۹، تاریخ ۲۸ حوت ۱۳۹۶، از کد ۹۱ پالیسی، زیر عنوان «مساعدت مجدد» برای بیست و سومین سالگرد عبدالعلی مزاری مصرف شده است.

ریاست اجراییه در حکم ۲۵۶۲، تاریخ ۵ جدی ۱۳۹۶، شش میلیون و ۲۵۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای اشخاصی که از ولایات رییس اجراییه را ملاقات کردهاند، توزیع کرده است. همچنان اسناد نشان میدهد که رییس اجراییه در موردهای جداگانهی دیگر میلیونها افغانی را از کد ۹۱ پالیسی، به اشخاص نامعلوم، زیر نام افراد «مستحق» تخصیص داده است.

در حکم شماره ۱۶۸۹، تاریخ ۲۰ سنبله ۱۳۹۷، رییس اجراییه ۲۱۴ هزار و ۸۴۰ افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به کد ۲۱ ریاست اجراییه تعدیل و برای بهای تکت دوطرفهی سفر هواپیمای کابل – ترکیهی شخصی به نام قرهبیک ایزدیار و افراد مستحق دیگر تخصیص داده است.

جزئیات احکام رییس اجراییه در مصرف از کد ۹۱ پالیسی- بودجهی ملی ۱۳۹۷

براساس توافقنامه حکومت وحدت ملی، ریاست اجراییه صلاحیت ۳۰ درصد مصرف از کد احتیاط ۹۱ پالیسی را دارد. سهم ۳۰ درصدی ریاست اجراییه از بودجه تصویبشدهی کد ۹۱ پالیسی در سال ۱۳۹۷ به ۳۹۰ میلیون افغانی میرسد. ریاست اجراییه تقریبا ۴۰ میلیون افغانی کمتر از سهمش مصرف کرده است.

بودجهای که در بودجه ملی سال مالی ۱۳۹۷ برای کد ۹۱ پالیسی اختصاص یافته و از سوی مجلس نمایندگان تصویب شده است، یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون افغانی است. وزارت مالیه بنابر «دستورهای ریاستجمهوری» حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون افغانی را از «سایر کدهای احتیاط» به بودجهی کد ۹۱ پالیسی در جریان سال مالی ۱۳۹۷ اضافه کرده است. وزارت مالیه به مجلس نمایندگان مصرف از کد ۹۱ پالیسی را در مجموع سه میلیارد و ۲۰ میلیون افغانی گزارش کرده است. سهم ۳۰ درصدی ریاست اجراییه براساس مصرف واقعی سه میلیارد و ۲۰ میلیون افغانی، به ۹۰۶ میلیون افغانی میرسد. با این حال ریاست اجراییه در مصرف از کد ۹۱ پالیسی ۵۵۰ میلیون افغانی کمتر از سهمش مصرف کرده است.

تعدیل و اضافه کردن در بودجه کد ۹۱ پالیسی بودجه ملی سال ۱۳۹۷ در جریان سال مالی از سوی وزارت مالیه، اینروزها از موردهای جنجالی میان وزارت مالیه و مجلس نمایندگان است.

ریاست دفتر ریاستجمهوری

رییسجمهور در مجموع ۲۵۹ میلیون و ۴۳۱ هزار و ۴۸۸ افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به ریاست دفتر ریاستجمهوری مصرف کرده است. این میزان پول نیز بنابر آنچه که اسناد نشان میدهد در ۲۴ حکم جداگانه به اهداف مصارف سفر و تداوی افراد، کمک نقدی و تشویقی، مصارف سفر بانوی اول، معاشات بستهای جدید، برای برگزاری برخی از مراسمها و در مواردی دیگر به گونهی نامعلوم مصرف شده است.

بهطور نمونه، رییسجمهور در حکم ۹۶۱، تاریخ ۲۷ حوت ۱۳۹۶، یک میلیون و ۷۰۰ هزار افغانی را برای مصارف سفر بانوی اول به کشور فرانسه از کد ۹۱ پالیسی اختصاص داده است. همچنان براساس حکم شماره ۷۶۴، رییسجمهور پنج میلیون و ۲۷۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به یکهزار و ۴۷۲ نفر «از اقشار مختلف جامعه» تخصیص داده است.

رییسجمهور در حکم ۱۰۴۸، تاریخ چهار سنبله ۱۳۹۷، دو میلیون و ۶۰۰ هزار افغانی را برای «تدارک و قربانی ۴۰ راس گاو در قندهار» از کد ۹۱ پالیسی تخصیص داده است. مشخص نیست که قربانی ۴۰ راس گاو به کدام منظور بوده است.

رییسجمهور در حکم شماره ۱۳۸۳، تاریخ ۱۱ میزان ۱۳۹۷، یک میلیون و ۲۶۱ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای مصارف سفر سید جلال کریم، سفیر افغانستان در عربستان سعودی اختصاص داده است.

جزئیات مصرف ریاست دفتر ریاستجمهوری از کد ۹۱ پالیسی- بودجهی ملی ۱۳۹۷

شورای امنیت ملی

رییسجمهور در ۱۶ حکم جداگانه ۱۹۵ میلیون افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به کدهای داخلی شورای امنیت ملی انتقال و عمدتا برای مصارف کمیسیون حل منازعات کوچیها و شورای علما تخصیص داده است. این موضوع در گزارش کمیسیون امور مالی و بودجهی مجلس نمایندگان نیز آمده است. مجلس نمایندگان انتقاد کرده است که حکومت در سال ۱۳۹۷، ۱۲۵ میلیون افغانی را بهگونهی مبهم برای مصارف و معاشات کمیسیون حل منازعات کوچیها اختصاص داده است.

اکنون اسنادی که به اطلاعات روز رسیده، نشان میدهد که از میان ۱۶ حکم، رییسجمهور در ۱۲ حکم جداگانه، بودجه کد ۹۱ پالیسی را از ادرس شورای امنیت ملی برای کمیسیون حل منازعات کوچیها اختصاص داده است. در چهار حکم دیگر رییسجمهور بودجه کد ۹۱ پالیسی را برای مصارف و معاشات شورای سرتاسری علمای افغانستان تخصیص داده است.

بهطور نمونه، رییسجمهور در حکم ۴۱۶، تاریخ ۲۲ ثور ۱۳۹۷، ۱۶ میلیون افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به کدهای ۲۱۰ و ۲۲۰ شورای امنیت تعدیل و برای مصارف و معاشات «شورای علما» اختصاص داده است.

در نمونهی دیگر، رییسجمهور در حکم ۳۳۹۹، تاریخ ۱۲ حوت ۱۳۹۶ ، ۱۹ میلیون افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای مصارف و معاشات کمیسیون حل منازعات کوچیها اختصاص داده است. جزئیات تمام احکام را در عکس سند دیده می توانید.

جزئیات مصرف شورای امنیت ملی از کد ۹۱ پالیسی – بودجهی ملی ۱۳۹۷

وزارت امور داخله

اسناد نشان میدهد که رییسجمهور در چهار حکم جداگانه در مجموع ۱۴۲ میلیون و ۶۰۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به کدهای داخلی وزارت امور داخله انتقال داده است. هدف مصرف در دو حکم آن خریداری منزل شخصی برای افراد و وارثین شهدای پولیس ملی یادآوری شده است. هدف مصرف دو حکم دیگر مشخص نشده است.

بهصورت نمونه رییسجمهور در حکم شماره۳۳۳۱، شش میلیون ۷۰۰ هزار افغانی را برای خریداری آپارتمان برای ورثه شهیدی بنام توریالی عبدیانی اختصاص داده است. در مورد دیگر، رییسجمهور سه میلیون و ۴۵۰ هزار افغانی را برای خریداری منزل رهایشی برای سه تن از وارثین شهدای پولیس ملی بهگونهی نامشخص اختصاص داده است.

رییسجمهور در حکم شماره ۱۶۹۷ جمعا حدود ۱۳۱ میلیون افغانی را به هدف نامشخص از کد ۹۱ پالیسی به بودجه وزارت امور داخله اضافه کرده است.

مصارف سایر ادارات

در مجموع ۱۰۸ میلیون و ۵۰۰ هزار افغانی با فرمانهای رییسجمهور از کد ۹۱ پالیسی در ۱۴ ادارهی دیگر به ترتیب زیر مصرف شده است: ریاست ارگانهای محل، وزارت مالیه، وزارت امور سرحدات و قبایل، مجلس نمایندگان، وزارت امورخارجه، ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش، رادیو تلویزیون ملی، دادستان کل، وزارت صحت عامه، وزارت معارف، وزارت ترانسپورت، ادارهی عالی بررسی، وزارت اطلاعات و فرهنگ و وزارت امور مهاجرین.

رییسجمهور در حکم ۳۴۳۸ تاریخ ۱۵ حوت ۱۳۹۶، ۱۵ میلیون افغانی را برای مصرف تجلیل از جشن باستانی نوروز در ولایت بلخ اختصاص داده است. همچنان رییسجمهور در حکم ۱۵۰۲، تاریخ ۲۵ سنبله ۱۳۹۷، سه میلیون و ۶۵۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای نصب بیرق ملی کشور در «تپه فارم هدا»ی شهر جلال آباد ننگرهار، تخصیص داده است.

براساس حکم شماره ۴۰، تاریخ ۵ حمل ۱۳۹۷، رییسجمهور ۱۰ میلیون افغانی را از کد ۹۱ پالیسی، برای تأدیه طلبهای شرکتهای قراردادی کار جویچهها و پلچکهای ولسوالی چهاردره کندز تخصیص داده است.

مبلغ هفت میلیون افغانی، براساس حکم ۱۴۰۸ رییسجمهور، تاریخ ۱۲ میزان ۱۳۹۷، از کد ۹۱ پالیسی برای کنفرانس ملی ولسوالان مصرف شده است.

در مجموع ۲۴ میلیون ۶۰۰ هزار افغانی از کد ۹۱ پالیسی در وزارت مالیه شده است. هدف از این مصارف به جز یک مورد آن، مشخص نشده است. رییسجمهور براساس حکم شماره ۳۵۱۳، تاریخ ۲۱ حوت ۱۳۹۶، ۳۵۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی به هدف «مساعدت به شهدا و مجروحین» اختصاص داده است.

یک میلیون و ۴۲ هزار افغانی از کد ۹۱ پالیسی براساس حکم ۳۱۵۳ رییسجمهور، در تاریخ ۱۲ دلو ۱۳۹۶، برای تداوی میر ولی خان همت، عضو مجلس نمایندگان مصرف شده است. همچنان رییسجمهور در حکم شماره ۴۸۶، ۹ میلیون و ۱۸۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای کرایه دو دربند حویلی رییس مجلس نمایندگان پرداخته است.

رییسجمهور هفت میلیون افغانی را در حکم شماره ۷۳۶، تاریخ یک دلو ۱۳۹۶ از کد ۹۱پالیسی برای انتخابات المپیک ریاست تربیت بدنی و ورزش اختصاص داده است.

براساس احکام ۵۶۶ و ۳۰۶ رییسجمهور، از بودجه کد ۹۱ پالیسی به ترتیب ۵۰ هزار در وزارت اطلاعات و فرهنگ و ۹۰۰ هزار در وزارت صحت عامه مصرف شده است. هدف از این مصارف مشخص نشده است. ۵۶۶ هزار افغانی براساس حکم رییسجمهور برای تداوی وزیر ترانسپورت اختصاص یافته است. در مورد دیگر رییسجمهور ۴۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی، به شخصی بهنام عبدالمحمد، کارمند وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان مساعدت نقدی کرده است.

دلیل مصرف ۷۲۰ هزار افغانی از کد ۹۱ پالیسی به وزارت معارف مشخص نیست. رییسجمهور براساس حکم شماره ۶۵۹، تاریخ ۱۶ جدی ۱۳۹۶، ۵۰۰ هزار افغانی را به هدف مساعدت به شخصی به نام احمدجاوید مجددی از کد ۹۱ پالیسی به کد ۲۱۰ وزارت امور خارجه تخصیص داده است.

در مورد دیگر براساس حکم شماره ۱۶۸۸، تاریخ ۱۸ میزان ۱۳۹۷، رییسجمهور یک میلیون و ۲۳۶ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای تکت رفت و برگشت هفت تن هیأت دولتی اختصاص داده است. در مورد دیگر نیز براساس حکم شماره ۸۰۰، تاریخ، ۱۶ دلو ۱۳۹۶، رییسجمهور ۸۵۰ هزار افغانی را از کد ۹۱ پالیسی برای تکت پرواز و سفر هیأت دادستانی کل به عربستان سعودی تخصیص داده است.

رییسجمهور سه میلیون افغانی را از کد ۹۱ پالیسی براساس حکم ۳۰۴، تاریخ شش ثور ۱۳۹۷، برای معاشات تشویقی ۲۵ نفر از هنرمندان رادیو- تلویزیون ملی پرداخته است.

رییسجمهور و رییس اجراییه باید محاکمه شوند؟

براساس یافتههای اطلاعات روز در چگونگی مصرف بیش از سه میلیارد بودجه ملی از کد ۹۱ پالیسی وضاحت داده شده است. ابهام در مصرف از این کد و مصرف حدود یک میلیارد و ۷۲۰ میلیون افغانی اضافهتر از بودجهی تصویبشدهی آن از سوی حکومت با انتقاد شدید اعضای مجلس نمایندگان روبهرو است.

بودجهی تصویبشدهی کد ۹۱ پالیسی بودجه ملی سال ۱۳۹۷ یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون افغانی بوده است، اما وزارت مالیه بنابر «دستور رییسجمهور» با تعدیل سایر کدها در جریان سال مالی بودجهی مصرفشده از این کد را به سه میلیارد و ۲۰ میلیون افغانی رسانده است. کمیسیون امور مالی و بودجهی مجلس در دوشنبه ۱۱ قوس اعلام کرد که این کار برخلاف اصولنامه و قانون انجام شده و در گزارش وسط سال نیز «کتمان» شده است. محمدعظیم محسنی، رییس کمیسییون امور مالی و بودجه مجلس گفت که این کار «جرم» است.

شمروزخان مسجدی، سخنگوی وزارت مالیه به اطلاعات گفت وزارت مالیه براساس «فرمانهای رییسجمهور» و صلاحیتی که بر مبنای ماده چهارم اصولنامهی بودجه دارد، یک میلیارد و ۷۲۰ میلیون افغانی از سایر کدهای احتیاط به کد ۹۱ پالیسی تعدیل کرده است. به گفتهی آقای مسجدی در مادهی چهارم اصولنامهی بودجه صلاحیت مصرف کدهای احتیاط ۹۱ پالیسی و کد اضطراری ۹۲ با حفظ صلاحیتهای ریاست اجراییه حکومت وحدت ملی، مربوط رییسجمهور است. اما صلاحیت سایر کدهای احتیاط به وزارت مالیه تفویض شده است. «وزارت مالیه با استفاده از صلاحیتش و براساس فرمانهای رییسجمهور نه از سایر کدهای بودجوی بلکه از سایر کدهای هژدهگانه احتیاط مبلغ مصرف اضافی را به کد ۹۱ پالیسی تعدیل کرده است.

کمیسیون مالی و بودجهی مجلس نمایندگان گفته است که وزارت مالیه جزئیات مصرف سه میلیارد و ۲۰ میلیون افغانی را نیز به آنان نداده است. در نبود جزئیات مصرف بودجهی ملی از کد احتیاط ۹۱ پالیسی اعضای مجلس نمایندگان در نشست ۱۱ قوس رییسجمهور غنی و رییس اجراییه را با «حیف و میل» میلیاردها افغانی به «خیانت ملی» متهم کردند. شماری از آنان گفتند که بنابر نبود شفافیت در مصرف بودجه و عدم پاسخگویی وزارت مالیه باید مادهی ۶۹ قانون اساسی تطبیق شود؛ مادهای که در آن با تأیید دو ثلث از اعضای مجلس نمایندگان، رییسجمهور از وظیفهاش فاصله میگیرد و با طی مراحل قانونی به محکمه خاص معرفی میشود.

شماری دیگر از اعضای مجلس در نشست روز دوشنبه ۱۱ قوس گفتند که مادهی ۶۹ قانون اساسی در صورتی میتواند در مورد اتهام «خیانت ملی» رییسجمهور و رییس اجراییه تطبیق شود که سند «حیف و میل» بودجه و جزئیات مصرف آن موجود باشد.

اکنون یافتههای روزنامه اطلاعات روز در مورد جزئیات مصرف از کد ۹۱، به موضوع نسبتا وضاحت میدهد. مسئولان وزارت مالیه در برابر این یافتهها در گفتوگو با اطلاعات روز تأکید میکنند که صلاحیت و مسئولیت مصرف بودجه از کد ۹۱ مربوط رییسجمهور و رییس اجراییه است. «آنان خودشان باید پاسخ بگویند.»

یافتههای اطلاعات روز بیشتر حاکی از دستبرد و مصارف شخصی بودجهی ملی از کد ۹۱ است. منابع از وزارت مالیه در گفتوگو با اطلاعات روز میگویند که این کد نامش کد پالیسی است، اما در مصرف از این کد هیچ پالیسی تعیین نشده است. از اینرو زمینهی مصرف «خودسرانه» را فراهم کرده است. یک مقام پیشین وزارت مالیه پیش از این به اطلاعات روز گفته بود که هدف از ایجاد کد احتیاطی ۹۱ پالیسی این بوده است که ادارات در حالات اضطرار و کمبود بودجه در جریان سال، با حکم رییسجمهور از این کد مستفید شوند.

برخی از کارشناسان اقتصادی میگویند کد ۹۱ یا ۹۲ و سایر کدها در افغانستان تنها در نام کدهای «پالیسی»، «اضطراری» یا در کل «احتیاطی»اند. اما در عمل بودجهی آن به این اهداف مصرف نمیشود. سیفالدین سیحون، کارشناس اقتصادی به اطلاعات روز میگوید با توجه به شرایط کنونی و مصرف بیرویهی حکومت از این کدها میتوان آن را کدهای «غارت» دارایی عامه نام گذاشت: «کدهای که تنها زمینهی حیف و میل را از بودجهی ملی فراهم میکند.»

به گفتهی آقای سیحون مفهوم واقعی «پالیسی» در بودجهی ملی، مصرف بودجه برای سیاستگذاری و برنامهسازی است. مفهوم «احتیاطی» یا اضطراری» نیز تخصیص بودجه برای حالاتی است که غیر قابل پیش بینی است. اما در افغانستان این مفهومها تنها برای «فریب مردم است و بس.»

آقای سیحون در گفتوگو با اطلاعات روز گفت که وضعیت ناامیدکننده است. «از پارلمان ناتوان، مردم ناآگاه و جامعهی مدنی سمبولیگ انتظار نمیرود جلو فساد گرفته شود و مرتکبان آن محاکمه.»

دواخان مینهپال، معاون سخنگوی رییسجمهور در پاسخ به اطلاعات روز گفت که مصارف از کد ۹۱ پالیسی حتا اگر مصارف شخصی و فردی بوده است، به هر حال برای «استحکام و حفظ نظام» انجام شده است. خواستیم پاسخ ریاست اجراییه را از سخنگوی آن در مورد جزئیات مصرف از کد ۹۱ پالیسی داشته باشیم، موفق نشدیم. امید میثم، معاون سخنگوی ریاست اجراییه نیز به پرسشهای اطلاعات روز پاسخ نگفت.

لیاقت لایق