نی، حمایت کننده رسانه های آزاد افغانستان از نقض حقوق و امتیازات خبرنگاران و کارمندان رسانه یی در این کشور ابراز نگرانی می کند. این نهاد حامی رسانه ها در این خصوص، گزارش تازه ای را به نشر رساند و در آن اعلام کرد که حقوق و امتیازات خبرنگاران و کارمندان رسانه یی در این کشور از سوی مالکان رسانه ها نقض می شود و هیچ خبرنگار و کارمند رسانه یی، حقوق شان را مطابق مقررۀ طرز تأسیس و فعالیت رسانههای همگانی خصوصی به طور کامل دریافت نمی کنند.
در این گزارش تحلیلی-پژوهشی به مسایل مربوط به حقوق و امتیازات خبرنگاران در درون سازمان های رسانه یی مورد ارزیابی قرار گرفته و نحوۀ کار و عقد قرارداد ها میان رسانه ها و کارمندان رسانه یی به بررسی گرفته شده است.
مجیب خلوت گر، رییس اجرایی نی امروز با ارایه این گزارش گفت که بیش از ۹۰ درصد از کارمندان رسانه ها، معاش ماه وارشان را به موقع به دست نمی آورند. او به موارد زیادی از نقض های حقوق خبرنگاران اشاره کرد که در افغانستان خبرنگاران با آن مواجه هستند. نبستن قراردادها، نپرداختن معاش به وقت، نداشتن رخصتی های قانونی، نداشتن حقوق بازنشسته گی، منفک شدن بی دلیل، مداخلۀ مدیران در امور کاری و چندین نقض صریح مقررۀ طرز تأسیس و فعالیت رسانه های همگانی خصوصی از موارد درشتی اند که در این گزارش به آن ها پرداخته شده است.
آقای خلوت گر در نشست خبری اش گفت که: بیش از ۵۰ درصد خبرنگاران در افغانستان رخصتی سالانه ندارند و در زمان دریافت رخصتی، ناگزیر به پیداکردن یکی از کارمندان به جای خودشان هستند که کارمند دومی مجبور به تحمل حجم کار بیش تر نیز می شود. برخی از خبرنگاران تا به حال با رسانه ها قرارداد رسمی ندارند و برخی هم بدون معاش در مرکز و ولایت ها کار می کنند.”
به گفته او، بیش از ۹۰ درصد کارمندان رسانه ها حقوق شان را به وقت معین دریافت نمی کنند، ۷۰ درصد آنان زمینۀ ترفیع و تقریبا ۱۰۰ درصد آنان مصؤونیت کاری ندارند. آقای خلوت گر افزود که افزون بر این موارد داخل ارگانی، تقریبا صد در صد خبرنگاران افغانستان در بیرون از سازمان مربوطه، امنیت جانی ندارند. به گفته او، اکنون در افغانستان، به خبرنگاران و کارمندان رسانه یی، به عنوان کارگران روز مزد، نگاه می شود و بسیاری از کارمندان رسانه ها بدون اطلاع قبلی و از دهن دروازه، اخراج یا منفک می شوند.
درخواست برای توجه بیشتر دولت و سازمان های رسانه ای
این گزارش به اساس داده ها، گزارش های دیده بان رسانه ها، شکایت های کتبی خبرنگاران و کارمندان رسانه یی از آغاز سال ۱۳۸۱ الی ماه عقرب ۱۳۹۶ و هم چنان به اساس نظرسنجی ها تهیه شده است. رییس اجرایی نی، نقض حقوق قانونی خبرنگاران و کارمندان رسانه یی را به زیان صنعت رسانه یی در افغانستان خواند و از مالکان و مدیران رسانه های این کشور خواست که به این مشکل جدی و اساسی خبرنگاران و کارمندان رسانه یی رسیدگی نموده و از آسیب رسیدن بیش تر به آزادی بیان جلوگیری نمایند.
او از حکومت افغانستان نیز خواست که با تطبیق مقررۀ طرز تأسیس و فعالیت رسانه های همگانی خصوصی و قانون کار، از تداوم این وضعیت ناگوار رسانه های افغانستان پیش گیری و خبرنگاران این کشور را حمایت کند. آقای خلوت گر گفت: ” حکومت به صورت جدی، مساله تقاعد، حقوق کار و تضمین امنیت جانی خبرنگاران را در هم یاری با نهاهای حامی رسانه یی دنبال و پی گیری نماید و خاطیان را بر مبنای قوانین نافذه کشور مجازات نماید”.
او هم چنین از رسانه ها و مالکان این سازمان ها خواست که به کارمندان رسانه ها و خبرنگاران با دید کارگران روز مزد نگاه نکنند.
پاسخ حکومت
لحظاتی بعد از ارایه این گزارش، حکومت افغانستان به آن واکنش نشان داد و از ارایه هرنوع گزارشی که به اصلاحات و بهبودی امور بیانجامد استقبال کرد. شاه حسین مرتضوی سرپرست دفتر سخن گوی رییس جمهور غنی در صفحه رسمی فیس بوک اش نوشت که حکومت افغانستان برای تامین حقوق خبرنگاران و امنیت آنان تلاش می کند.
آقای مرتضوی گفته است: “پس از ١٧ سال انتظار مي رود كه رسانه هاي جمعي به اين مهم توجه نموده تا خبر نگاران در پرتو حمايت هاي حقوقي و تضمين شغلي به مسووليت خطير خبرنگاري با آرامش و اطمينان بيشتر انجام وظيفه نمايند. حكومت در راستاي تأمين حمايت حقوق خبرنگاران، اطلاع رساني به موقع و امنيت خبر نگاران متعهد بوده و در هم كاري با نهادهاي خبرنگاري در اين راستا تلاش خواهد كرد.”
این گزارش تحلیلی-پژوهشی نی در حالی به نشر می رسد که خبرنگاران و کارمندان رسانه یی در افغانستان، هنگام تهیۀ گزارش و بعد از نشر آن با خشونت های زیادی رو برو هستند. چنانچه کمیته مصونیت خبرنگاران افغانستان سه ماه پیش در گزارشی گفت که ۷۳ مورد خشونت علیه خبرنگاران در شش ماه نخست سال جاری میلادی ثبت شده که نظر به زمان مشابه آن در سال گذشته ۳۵ درصد افزایش را نشان می دهد.
این گزارش زیر نام “افغانستان، کشوری خطرناک برای خبرنگاران و رسانه ها” به نشر رسید. در این گزارش گفته شد که در افغانستان در هیچ زمانی سطح خشونت علیه خبرنگاران و کارمندان رسانه ها تا این اندازه بالا نبوده است. سال ۲۰۱۶ میلادی هم، خونین ترین سال برای خبرنگاران افغانستان بود.
در کنار نا امنی ها، عدم دست رسی به اطلاعات از دیگر مشکلات خبرنگاران است که اکنون در هنگام انجام وظیفه از آن رنج می برند.
نگرانی از وضع محدودیت بر شبکه های اجتماعی
نی، حامی رسانه های آزاد افغانستان بار دیگر نسبت به احتمال وضع محدودیت بر شبکه های اجتماعی در افغانستان ابراز نگرانی کرد. مجیب خلوت گر رییس اجرایی این نهاد حامی رسانه یی به خبرنگاران گفت که آنان به اطلاعات دقیقی از داخل وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی دست یافته اند که نشان می دهد این وزارت با حمایت حکومت، بالای شبکه های اجتماعی مانند فیس بوک، تویتر، واتساپ، تلگرام و شبکه های دیگراجتماعی محدودیت وضع می کند.
او گفت که این کار به بهانه مسدود سازی حساب های جعلی صورت می گیرد، اما چنین کاری، به استبداد و فساد می انجامد. آقای خلوت گر افزود نی، این اقدام را غیر قانونی می داند. او از حکومت خواست که اگر چنین تصمیمی را اتخاذ کرده، از آن پرهیز کند و اگر تاکنون تصمیمی در این باره گرفته نشده، از چنین اقدامی خود داری کند.
اما شاه حسین مرتضوی سرپرست دفتر سخن گوی رییس جمهور، در صفحه فیس بوک اش در پاسخ به این مساله، گفت که این ادعا از اساس، بی بنیاد است. در حالی نی حدود پنج هفته قبل هم نسبت به این موضوع نگرانی داشت. نی گفته بود که که حکومت می خواهد از طریق مقرره استفاده از شبکه های اجتماعی، بالای این شبکه ها محدودیت وضع کند.
آصف سحر